Cegła klinkierowa na komin powinna być mrozoodporna, niskonasiąkliwa i odporna na działanie wysokiej temperatury oraz kwaśnych spalin. Do murowania należy stosować zaprawę przeznaczoną do klinkieru, zgodną z zaleceniami producenta. Fugi wykonuje się starannie, najlepiej po częściowym związaniu zaprawy, zabezpieczając je przed wilgocią i zabrudzeniami. Prawidłowe fugowanie ogranicza ryzyko pęknięć oraz wykwitów.
Cegła klinkierowa na komin musi znosić równocześnie mróz, opady, nagłe zmiany temperatury oraz oddziaływanie kondensatu z przewodu dymowego. Sam atrakcyjny kolor i niska nasiąkliwość nie wystarczą, ponieważ błędnie dobrany materiał może pękać, łuszczyć się albo powodować wykwity solne. Tekst jest przeznaczony dla inwestorów, murarzy i osób modernizujących komin murowany lub obudowę systemu kominowego. Najważniejsze decyzje dotyczą parametrów cegły, rodzaju zaprawy oraz sposobu wykonania spoin. Należy rozdzielić wymagania dla części komina znajdującej się ponad dachem od wymagań stawianych wewnętrznemu przewodowi spalinowemu.
Parametry cegły odpornej na warunki kominowe
Do komina zewnętrznego stosuje się pełną cegłę klinkierową przeznaczoną do murów narażonych na mróz.
Produkt powinien mieć deklarowaną mrozoodporność, stabilność wymiarową i nasiąkliwość dopasowaną do ekspozycji. Bardzo niska nasiąkliwość ogranicza wnikanie wody, lecz nie zwalnia z wykonania prawidłowej czapy kominowej i obróbki blacharskiej. Najbezpieczniejszym wyborem jest cegła o parametrach potwierdzonych deklaracją właściwości użytkowych, a nie wyłącznie materiał określany handlowo jako klinkier. Należy sprawdzić klasę wytrzymałości na ściskanie, tolerancję wymiarową, odporność na zamrażanie i rozmrażanie oraz reakcję na działanie kondensatu. Cegły drążone nie powinny być używane do samodzielnego wznoszenia trzonu komina, jeśli producent systemu tego nie dopuszcza.
| Parametr | Zalecenie | Znaczenie |
|---|---|---|
| Rodzaj | cegła pełna klinkierowa | ciągłość i trwałość muru |
| Mrozoodporność | deklarowana przez producenta | odporność na cykle zamarzania |
| Wytrzymałość | dobrana do konstrukcji | bezpieczeństwo i stabilność |
| Nasiąkliwość | niska, lecz kompatybilna z zaprawą | ograniczenie wilgoci i wykwitów |
Zaprawa i fuga bez pęknięć oraz wykwitów
Zaprawa powinna być przeznaczona do klinkieru i celów zewnętrznych, a jej nasiąkliwość musi współpracować z nasiąkliwością cegły. Najczęściej stosuje się fabryczne zaprawy do klinkieru, także w wersji jednofazowej, zawierające odpowiednio dobrane kruszywo i pigment.
Zwykła zaprawa cementowo-wapienna może mieć zbyt dużą absorpcję wody, a niekontrolowane dodatki zwiększają ryzyko przebarwień.
W strefie przewodu dymowego należy bezwzględnie stosować rozwiązanie przewidziane przez producenta systemu. Zaprawa do spoin zewnętrznego płaszcza nie jest automatycznie zaprawą ogniotrwałą. Przy paliwach stałych wymagania dotyczące temperatury i kondensatu są wyższe niż przy przewodzie wentylacyjnym.
Przed rozpoczęciem murowania sprawdź:
- klasę cegły, jej nasiąkliwość i mrozoodporność,
- przeznaczenie zaprawy do konkretnego typu klinkieru,
- zgodność kolorystyczną partii cegieł i suchej mieszanki,
- temperaturę aplikacji oraz ochronę świeżego muru przed deszczem i mrozem,
- sposób wykonania czapy, kapinosu i dylatacji przy przejściu przez dach.
Spoiny powinny być pełne, równomierne i zazwyczaj mieć około 10-12 mm. Fuguje się je po wstępnym związaniu zaprawy, profilując powierzchnię tak, aby nie zatrzymywała wody. Nie należy rozrzedzać mieszanki nadmiarem wody ani poprawiać koloru przypadkowymi pigmentami. Cegły z kilku palet trzeba mieszać w czasie murowania, ponieważ niewielkie różnice odcieni są naturalne i po ułożeniu mogą tworzyć widoczne pasy.
Wchłanianie wody a trwałość klinkieru na kominie
Cegła klinkierowa przeznaczona na komin musi mieć parametry ograniczające penetrację wody oraz wytrzymać wielokrotne zamarzanie i odmarzanie. Najważniejszym wskaźnikiem jest nasiąkliwość, czyli procentowa ilość wody pochłoniętej przez materiał. Im niższa jej wartość, tym mniej wilgoci pozostaje w porach cegły, a tym samym mniejsze ryzyko rozsadzania struktury w czasie mrozu. Nie należy jednak utożsamiać niskiej nasiąkliwości z pełną mrozoodpornością. Cegła może słabo chłonąć wodę, lecz nadal wykazywać niewystarczającą odporność na cykliczne zamrażanie. Przy zakupie trzeba sprawdzić deklarację właściwości użytkowych według EN 771-1, obejmującą nasiąkliwość, wytrzymałość oraz klasę lub liczbę cykli mrozoodporności.
Parametry podawane przez producentów różnią się zależnie od technologii wypału i przeznaczenia wyrobu.
Czy sama niska nasiąkliwość wystarczy na komin?
Nie. O trwałości decyduje także mrozoodporność potwierdzona badaniem cyklicznym, odporność na działanie soli oraz jakość powierzchni licowej. Cegła klinkierowa na komin powinna być wyrobem elewacyjnym, pełnym lub przeznaczonym przez producenta do celów zewnętrznych, a nie przypadkową cegłą dekoracyjną.
Jakie parametry są ważne przy wybieraniu cegły?
Często należy analizować parę danych równocześnie. Nasiąkliwość klinkieru kominowego często mieści się w zakresie kilku procent, lecz konkretna wartość nie jest uniwersalnym wymaganiem dla każdego produktu.
Bardziej miarodajna będzie deklaracja producenta wraz z informacją, że cegła nadaje się do pracy w warunkach zewnętrznych i podlega działaniu mrozu.
Mrozoodporność oznacza odporność na określoną liczbę cykli zamrażania i rozmrażania. Im bardziej narażona jest górna część komina, tym wyższą wartość ma potwierdzona liczba cykli oraz brak uszkodzeń po badaniu: odprysków, pęknięć i łuszczenia lica. Wytrzymałość na ściskanie nie zastępuje parametru mrozoodporności. Cegła może mieć wysoką klasę wytrzymałości, a równocześnie źle znosić wilgoć uwięzioną w porach. Znaczenie ma także geometria i jakość wypalenia. Niedopalone fragmenty, mikropęknięcia oraz niestabilny kolor mogą świadczyć o niejednorodnej strukturze.
Należy stosować zaprawę przeznaczoną do klinkieru, o ograniczonej retencji wody i odpowiedniej przyczepności. Zbyt chłonna zaprawa może dostarczać wilgoci do spoin, jednak nieprawidłowe spoinowanie tworzy miejsca jej zalegania.
Nawet najlepsza cegła nie ochroni komina przed wodą, jeśli korona nie ma prawidłowego daszka, kapinosu i szczelnych obróbek. Woda wnikająca od góry, a następnie zamarzająca w spoinach, jest częstą przyczyną wykruszeń. Osobno trzeba ocenić kompatybilność cegły z systemem kominowym, ponieważ klinkierowa obudowa nie zastępuje odpornego przewodu spalinowego ani wkładu kominowego. Dobór zaprawy do cegły klinkierowej na kominie decyduje o szczelności, odporności na mróz, estetyce oraz trwałości spoin przez lata.
Dobór zaprawy do murowania i fugowania cegły klinkierowej na kominie
Do klinkieru należy stosować zaprawę przeznaczoną do elementów o niskiej nasiąkliwości, najlepiej systemową, mrozoodporną i ograniczającą ryzyko wykwitów. Zwykła zaprawa cementowo-wapienna może zatrzymywać wilgoć oraz powodować przebarwienia na licu cegły.
Przy kominie spore znaczenie ma odporność na cykliczne zamarzanie, nagrzewanie i działanie opadów.
Zaprawę przygotowuje się dokładnie według proporcji producenta.
- murowanie cegieł z równomiernym wypełnieniem spoin poziomych i pionowych;
- usunięcie nadmiaru zaprawy przed jej związaniem, bez rozmazywania jej po licu;
- profilowanie spoin po wstępnym związaniu zaprawy i delikatne oczyszczenie powierzchni.
Fugowanie można wykonać zaprawą do murowania, jeżeli producent dopuszcza taką metodę, albo osobną fugą klinkierową. Spoiny powinny być lekko wklęsłe lub równo zlicowane, bez zagłębień zatrzymujących wodę. Największym błędem jest wciskanie świeżej zaprawy w mokre, zabrudzone lub przemrożone spoiny.
| Rodzaj materiału | Zastosowanie | Ryzyko wykwitów | Odporność na mróz |
|---|---|---|---|
| Zaprawa systemowa do klinkieru | Murowanie i fugowanie | Niskie | Wysoka |
| Zaprawa cementowa | Tylko przy zgodności systemowej | Średnie | Zależna od receptury |
| Zaprawa cementowo-wapienna | Nie poleca się do klinkieru kominowego | Wysokie | Ograniczona |
| Fuga klinkierowa | Spoinowanie po murowaniu | Niskie | Wysoka |
Podczas prac komin trzeba osłonić przed deszczem, słońcem i spadkiem temperatury.
Świeżych spoin nie należy zmywać wodą ani czyścić kwasami. Zabrudzenia usuwa się mechanicznie po wyschnięciu, stosując środki dopuszczone przez producenta cegły i zaprawy. Szczelna, pełna spoina chroni mur przed wnikaniem wody efektywniej niż sama powierzchniowa impregnacja. Przy murowaniu komina z cegły klinkierowej najczęściej stosuje się fugę o szerokości 10-12 mm. Taki wymiar odpowiada standardowej geometrii cegieł, pozwala skorygować niewielkie różnice ich wymiarów i zapewnia prawidłowe wypełnienie spoiny zaprawą.
Często często przyjmuje się 10 mm, jednak końcowy wymiar powinien wynikać z instrukcji producenta cegły oraz zaprawy klinkierowej.
Zbyt wąska spoina utrudnia dokładne wypełnienie przestrzeni między elementami. Powstają wtedy pustki, przez które woda może wnikać w mur.
Z kolei nadmiernie szeroka fuga zwiększa skurcz zaprawy, ryzyko pękania i odspajania się spoin pod wpływem mrozu. Przy cegłach o niecyklicznych wymiarach dopuszcza się niewielkie różnice, ale nie powinny one prowadzić do przypadkowego poszerzania fug w kolejnych warstwach.
Jaka szerokość fugi przy cegle klinkierowej na kominie jest właściwa?
Najbezpieczniejszym wyborem dla standardowej cegły klinkierowej jest spoina o szerokości 10-12 mm, podobnie jak w układzie poziomymi pionowym.
Równa siatka spoin poprawia wygląd komina i ogranicza naprężenia w jego licu. Zaprawę należy dobierać do nasiąkliwości klinkieru, ponieważ zbyt szczelna lub zbyt chłonna mieszanka może powodować przebarwienia, wykwity i uszkodzenia mrozowe.
Czy fuga pozioma i pionowa przy cegle kominowej powinny mieć tę samą szerokość?
Tak. Zachowanie zbliżonej szerokości obu rodzajów spoin ułatwia równomierne przenoszenie obciążeń i ogranicza powstawanie przypadkowych różnic kolorystycznych.
Fugę należy układać pełną, bez pustych kieszeni przy licu cegły. Przy kominie spore znaczenie ma odporność na wodę opadową oraz cykliczne zamarzanie i rozmarzanie, dlatego zaprawa powinna być przeznaczona do klinkieru i stosowana zgodnie z proporcjami producenta. Spoinowanie wykonuje się po częściowym związaniu zaprawy murarskiej, najczęściej specjalnym kielniowym narzędziem do fug. Zbyt głębokie wydrapywanie spoiny może osłabić mur, a zabrudzenie lica zaprawą utrudnia późniejsze czyszczenie. Przy cegle ręcznie formowanej lub o niestandardowych wymiarach szerokość należy ustalić na próbnej warstwie, zachowując średnio 10-12 mm.
